Pankreas Nakli

Pankreas nakli kimlere yapılır?

Diyabetik hastalara yani şeker hastalarına pankreas nakli yapılır. Ancak her şeker hastasına da nakil yapılmaz. Tip 1 diyabet, ya da 10 yıldan uzun süredir insülin kullanan Tip 2 diyabetli hastalarda şeker hastalığına bağlı diğer organlarda hasar oluştuğunda yani böbrek yetmezliği, görme bozukluğu, ellerde ayaklarda sinir hasarı oluştuğunda yapılabilir. Bunun dışında insülin ile herşey yolunda giden şeker hastalarına sadece insülinden kurtulmak için pankreas nakli yapılmaz. Çünkü pankreas nakli çok meşakkatli ve problemli olabilecek bir tedavidir. Ayrıca pankreas naklinden sonra da 10′a yakın ilaç kullanılmaktadır ve pankreas işlev gördüğü sürece belirli aralıklarla hastanın hastaneye kontrollere gelmesi

Çok zor bir nakil mi?

Pankreas nakli evet zor bir nakil. Hem cerrahi işlemler olarak hem de ameliyat sonrası bakım açısından birçok zorluk içermektedir. Ameliyat ve ameliyat sonrası dönemde komplikasyon oranları yüksek olduğundan hasta tekrarlayan cerrahi müdahalelere maruz kalabilir, uzun süreler ve tekrarlayan defalar hastanede yatması gerekebilir. Ve hatta nakil yapılan pankreasın çıkarılması gerekebilir.

Canlıdan canlıya pankreas nakli yapılabilir mi? Karaciğer ve böbrek nakillerinde olduğu gibi anne, baba, eşten pankreas alınabilir mi? Yoksa sadece kadavradan mı yapılıyor?

Türkiye’de bu güne kadar yapılan bütün pankreas nakilleri kadavra vericiden organ alınarak yapılmıştır. Ancak pankreas nakli canlı vericiden pankreasın yarısı alınarak da gerçekleştirilebilir. Biraz önce sözünü ettiğim cerrahi problemler nadir de olsa canlı vericide de görülebilir. Yani verici ameliyatı böbrek ya da karaciğer vericisinin ameliyatı gibi sorunsuz geçmeyebilir. Oysa bütün canlı vericili nakillerde vericinin sağlığına en küçük bir zarar vermeden ve hatta en küçük bir risk yüklemeden verici ameliyatını tamamlamak esas olduğu için pankreas naklinin kadavra vericiden temin edilen organlarla yapılması tercih edilmektedir.

Pankreas nakli olan kişinin hayatı nasıl değişiyor? Yapılmazsa ne olur?

Pankreas nakli insülinden kurtulmak için değil şeker hastalığına bağlı diğer organlarda gelişen hasarı durdurmak için yapılır. Örneğin kalp damarlarına bir daralma varsa bunun ilerlemesi durur. Görme bozukluğu varsa bunun ilerlemesi durur. Nakil yapılmazsa ve şeker hastalığı kontrol altına da alınamıyorsa maalesef ölümle sonuçlanabilir. Sonuç olarak pankreas nakli hayat kurtarıcı bir ameliyattır.

Pankreas kanseri olan bir kişiye pankreas nakli yapılabilir mi?

Hayır pankreas kanseri olan kişinin pankreası çıkarılarak pankreas nakli yapılamaz. Çünkü nakilden sonra organı korumak için verilen ilaçlarla vücudun savunma sistemi baskılanır. Bu da var olan kanserin diğer organlara yayılmasına neden olur.

Pankreas nakliyle şeker hastalığından tamamen kurtulmak mümkün mü?

Şeker hastalığından tamamen kurtulmaktan kasıt insülin kullanmaktan kurtulmaksa evet. Ameliyattan yaklaşık 3-4 saat sonra, hatta bazen daha ameliyat sırasında hastanın insülin ihtiyacı ortadan kalkar ve hiç insülin kullanmadan kan şekeri normal sınırlar içinde seyreder. Buna karşılık şeker hastalığına ve uzun yıllar sonucu kan şekerinin düzensiz seyrine bağlı diğer organlarda oluşan hasarın tamamen düzelmesi mümkün değildir. Ancak bu organlarda oluşan hasarın ilerlemesi pankreas nakli sayesinde durur.

Pankreasın ömrü ne kadar? Birden fazla pankreas nakli olunabilir mi?

Pankreas naklinde pankreas ömrü tabii ki sınırsız değil. Bugün 100 kişiye pankreas nakli yaparsak 2 yıl sonunda 90, 3 yıl sonunda 80 pankreas fonksiyon görür halde kalıyor. Diğerleri maalesef fonksiyonunu yitiriyor. Bu fonksiyon kaybı tam olduğunda hastanın yeniden pankreas nakli olması tabii ki mümkündür. Bazen nakledilen pankreasın fonksiyonlarında kısmi kayıp olabilir. O zaman da ya ağızdan alınan şeker haplarıyla ya da yeniden ancak bu sefer daha düşük dozlarda insülin kullanarak kan şekeri regülayonu sağlanır ve şeker hastalığının diğer organlara verdiği zarar kontrol altına alınmaya çalışılır.

Yapılmazsa alternatifi nedir? İlaç tedavisi mi, insülin mi?

Hep tekrar ediyorum ancak şunu unutmamak gerekir, amaç insülinden kurtulmak değildir. Amaç diğer organlarda olan hasarı durdurmaktır. Dolayısı ile diğer organlarda hasar ya da yetmezlik oluştuğunda pankreas naklinin alternatifi yoktur. Organ hasarı durdurulamazsa ölümle sonuçlanabilir.

Kişi, hayat boyu insülin kullanmak yerine bir kere pankreas nakli olabilir mi?

Şeker hastalığının tedavisinde insülin çok iyi bir ilaçtır. Eğer insülin ile herşey kontrol altında tutulabilir ise en iyi seçenek budur. Dolayısı ile pankreas nakli olmaktansa ben insülin kullanmayı tercih ederim. Tabii ki insülin ile kan şekeri regülasyonu sağlanabiliyorsa.

Her şeker hastası pankreas nakli olabilir mi?

Her şeker hastasına pankreas nakli yapılmasına tabii ki gerek yoktur. Şeker hastalığının damarlarda ve sinirlerde oluşturduğu hasar sonucunda kalp damar hastalıkları, böbrek yetmezliği, görme kaybı, el ve ayaklarda duyu kaybı gelişirse pankreas nakli yapılabilir. Bu durumlar gelişmeden pankreas nakli yapılamaz. Aslında biz bütün bunları hastalara anlattıktan sonra kime ve ne zaman pankreas nakli yapılabileceğini hastalarımız çok güzel tarif ediyorlar “Şeker hastalarına ancak son çare olarak.”

Ameliyat laporoskopik mi yapılıyor, açık mı?

Bırakın nakil ameliyatını başlı başına pankreas cerrahisi pankreasın yapısı ve bulunduğu anatomik lokalizasyon dolayısıyla zor bir cerrahidir. Pankreas cerrahisinde bazı işlemler laparoskopik olarak yapılabilmektedir. Ancak pankreas nakilleri açık ameliyat olarak yapılmaktadır. Canlı vericiden pankreasın bir kısmı alınarak nakil yapılacaksa verici ameliyatı laparoskopik olarak yapılabilmektedir.

Pankreas nakli bekleyen ne kadar hasta var?

Pankreas nakli maalesef çok bilinmediği için bekleyen hasta sayısı da fazla değil. Ancak sayısını tam olarak bilmiyoruz.

Yılda kaç tane pankreas nakli yapılıyor?

Bugüne kadar tüm Türkiye’de yapılan pankreas nakli sayısı 100′den az. 2009 yılında yapılan pankreas nakli sayısı da onlu sayılarda. Zaten 3 ya da 4 merkez bu ameliyatı yapabiliyor. Bunlardan biri de biziz ve bugüne kadar 17 pankreas nakli gerçekleştirdik. Hastanemizde Organ Nakli Merkezini yeni kurduğumuz için henüz bu hastanede pankreas nakli yapmadık ancak başvurular var. Önümüzdeki yıldan itibaren çok sayıda pankreas nakli yapacağımızı tahmin ediyoruz.

Çocuklara da pankreas nakli yapılabilir mi? Çocuk şeker hastalığından ömür boyu kurtulur mu?

Tabii ki çocuklara da pankreas nakli yapılabilir. Ancak şeker hastalığı diğer organlarda hasar oluşturuncaya kadar uzun yıllar geçiyor. Pankreas nakli gerekliliği ortaya çıktığında da kişi zaten en az 20′li, 30′lu yaşlara gelmiş oluyor.Son olarak şunu da eklemek isterim ki şeker hastası olan kişi diyetine ve tedavisine (bu ağızdan alınan ilaçlar ya da insülin olabilir hiç fark etmez) dikkat ettiği sürece ve doktor kontrolünde olduğu sürece kan şekerinin kontrol altına alınamaması çok mümkün değildir. Kan şekeri regüle olduğu sürece de diğer organlarda hasar oluşmaz. Dolayısıyla da pankreas nakli de gerekmez. Sonuç olarak şeker hastalarının pankreas naklini bir umut olarak görmeleri yerine diyetlerine, ilaç tedavilerine eksiksiz uymaları, kontrollerini aksatmamaları sağlıkları, yaşam kaliteleri açısından çok önemlidir. İnşallah her şeker hastasının şeker regülasyonu sağlanır da biz de pankreas nakli yapmak zorunda kalmayız.